13-07-2026 18:15
Przy jakich pracach należy wyposażyć pracowników w szelki i pasy bezpieczeństwa?
Sprzęt asekuracyjny, czyli środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości, należy stosować wtedy, gdy występuje ryzyko upadku z wysokości i gdy zagrożeń nie da się uniknąć lub wystarczająco ograniczyć przez właściwą organizację pracy albo zastosowanie środków ochrony zbiorowej. Dobór sprzętu powinien wynikać z oceny ryzyka, rodzaju stanowiska oraz sposobu wykonywania pracy. Przy pracach na wysokości pierwszeństwo mają środki ochrony zbiorowej, takie jak balustrady, siatki ochronne lub siatki bezpieczeństwa. Środki ochrony indywidualnej, np. szelki bezpieczeństwa z odpowiednim podsystemem łącząco-amortyzującym, stosuje się wtedy, gdy ochrona zbiorowa jest niemożliwa do zastosowania albo niewystarczająca.
Typy sprzętu asekuracyjnego:
- Szelki bezpieczeństwa (PN-EN 361): podstawowy element indywidualnego systemu chroniącego przed upadkiem z wysokości. Aby spełniały funkcję ochronną, muszą być połączone z odpowiednim punktem kotwiczenia oraz podsystemem łącząco-amortyzującym, np. linką z amortyzatorem albo urządzeniem samohamownym.
- Pasy ustalające pozycję (PN-EN 358): służą do ustalania pozycji podczas pracy lub ograniczania przemieszczania. Pomagają utrzymać stabilną pozycję roboczą, ale nie są przeznaczone do zatrzymywania upadku z wysokości. W systemach chroniących przed upadkiem powinny być stosowane razem z szelkami bezpieczeństwa i odpowiednio dobranym osprzętem.
- Amortyzatory i urządzenia samohamowne: Elementy łączące szelki ze stałym punktem konstrukcji, które pochłaniają energię w przypadku odpadnięcia.
Jeśli podasz szczegółowe informacje na temat planowanych prac, specjaliści z Oxyline chętnie pomogą dobrać odpowiedni sprzęt na podstawie wymogów prawa i zasad BHP.
Szelki bezpieczeństwa jako podstawowy sprzęt asekuracyjny.
Szelki bezpieczeństwa są obowiązkowym elementem wyposażenia podczas prac na wysokości, gdy istnieje ryzyko upadku. Ogólna definicja pracy na wysokości odnosi się do co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi.
Szczegółowe sytuacje, w których należy stosować szelki (zgodnie z CIOP-PIB oraz wytycznymi Państwowej Inspekcji Pracy):
- Prace na drabinach: Obowiązkowe przy pracach na wysokości powyżej 2 metrów nad ziemią.
- Brak zabezpieczeń zbiorowych: Gdy stanowisko pracy na wysokości nie jest osłonięte balustradami o wysokości co najmniej 1,1 m.
- Prace w przestrzeniach zamkniętych: w studniach, zbiornikach i kanałach szelki mogą być elementem ewakuacji/asekuracji, ale podstawą jest ocena ryzyka, asekuracja z zewnątrz, procedura ratownicza, kontrola atmosfery, wentylacja i dobór odpowiednich ŚOI. Nie każda przestrzeń zamknięta oznacza automatycznie konieczność użycia „sprzętu chroniącego przed upadkiem”.
- Prace na dachach: szczególnego zabezpieczenia wymagają prace w pobliżu krawędzi dachu płaskiego lub dachu o nachyleniu do 20%. Przy pracach na dachu o nachyleniu powyżej 20%, jeżeli nie stosuje się rusztowań ochronnych, należy stosować środki ochrony indywidualnej lub inne urządzenia ochronne.
- Prace na rusztowaniach: Podczas montażu i demontażu rusztowań oraz podczas prac na ich otwartych krawędziach.
Pasy pozycjonujące jako pasy ustalające pozycję lub pasy do pracy w podparciu:
Pasy pozycjonujące służą przede wszystkim do utrzymania pracownika w stabilnej pozycji roboczej. Pas pozycjonujący ogranicza zmęczenie i pomaga utrzymać bezpieczniejszą pozycję roboczą, ale nie powinien przejmować roli szelek w systemie zatrzymywania upadku. W wielu zadaniach stosuje się więc szelki z pasem pozycjonującym, aby połączyć ochronę przed upadkiem z wygodą pracy w podparciu. Dobór takiego zestawu powinien uwzględniać miejsce pracy, czas trwania pracy, zakres ruchu oraz rodzaj wykonywanych prac.
Zastosowanie amortyzatorów w systemie asekuracyjnym:
Amortyzatory to absorbery energii. Stosuje się je w zestawach z linkami bezpieczeństwa lub uprzężami. Amortyzator pochłania energię spadania poprzez kontrolowane rozprucie taśmy lub inny mechanizm absorpcji energii.
- Amortyzatory stosuje się wtedy, gdy podczas pracy na wysokości (np. na rusztowaniach, drabinach, dachach) korzysta się z lin asekuracyjnych bez wbudowanego mechanizmu zwijającego.
- Ograniczenia zastosowania - wymagają dużej wolnej przestrzeni pod pracownikiem i zależą od konfiguracji systemu: długości linki, wydłużenia amortyzatora, położenia punktu kotwiczenia, wzrostu użytkownika, ugięcia systemu i zapasu bezpieczeństwa. Dodatkowo CIOP wskazuje, że dobór sprzętu powinien uwzględniać m.in. wielkość obszaru wolnego do powstrzymywania spadania.
Urządzenia samohamowne i ich zastosowanie
Urządzenia samohamowne działają na podobnej zasadzie jak pasy samochodowe – lina lub taśma rozwija się i zwija automatycznie, blokując w momencie gwałtownego szarpnięcia.
Kiedy stosować urządzenia samohamowne - podczas pracy w miejscach, gdzie pracownik często przemieszcza się w pionie lub poziomie (np. prace na słupach kratownicowych, kominach, w zbiornikach). Urządzenie eliminuje luz liny, co znacznie skraca drogę ewentualnego upadku. Mogą być stosowane przy pracy w pobliżu krawędzi, np. przy deskowaniu stropów lub czyszczeniu dachu ze śniegu, wyłącznie wtedy, gdy producent dopuszcza dane urządzenie do takiego zastosowania i gdy system został dobrany do rodzaju krawędzi oraz warunków pracy.
Różnice w zastosowaniu amortyzatorów i urządzeń samohamownych - kiedy wybrać które rozwiązanie:
- Np. amortyzator z linką (np. podwójna linka bezpieczeństwa z amortyzatorem typu Y) sprawdza się przy przemieszczaniu się po konstrukcji (metoda "wepnij-wypnij"), pozwalając na ciągłą asekurację.
- Urządzenie samohamowne jest preferowane tam, gdzie kluczowe jest zminimalizowanie przestrzeni swobodnego spadania oraz gdy pracownik potrzebuje swobody ruchów w małym obszarze roboczym. Zapewnia szybszą blokadę niż klasyczny amortyzator.
Dobierz sprzęt asekuracyjny z Oxyline.
Oxyline oferuje szeroki asortyment sprzętu do asekuracji, taki jak: szelki bezpieczeństwa, pasy bezpieczeństwa, amortyzatory, urządzenia samohamowne, linki, taśmy, zatrzaśniki, łączniki oraz zestawy do pracy na wysokości. Pomagamy dobrać sprzęt do rodzaju wykonywanej pracy i środowiska pracy.
Przy doborze sprzętu asekuracyjnego stosujemy wymagania jakie określa norma PN-EN 363:2019-01, czyli europejski standard określający wymagania dla indywidualnych systemów powstrzymywania spadania z wysokości. Traktuje ona ochronę nie jako pojedynczy produkt, a jako kompletny, spójny układ zabezpieczający.
Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz wyposażyć swoich pracowników w środki ochrony indywidualnej zapewniające nie tylko zgodność z wymogami normatywnymi i przepisami BHP, a także dopasowanie do indywidualnych potrzeb pracowników.
FAQ
Kiedy stosować środki ochrony indywidualnej i zbiorowej?
Środki ochrony zbiorowej powinny być wdrożone w celu wyeliminowania ryzyka wszędzie tam, gdzie szczególna ochrona zdrowia pracowników jest wymagana ze względu na charakter pracy. Ochrona indywidualna powinna zostać zastosowana, jeśli nie da się uniknąć lub wyeliminować zagrożeń, poprzez poprawę organizacji robót oraz w sytuacji, gdy ochrona zbiorowa jest niewystarczająca. O tym, czy wprowadzić środki ochrony indywidualnej, decyduje pracodawca. Przed podjęciem takiej decyzji należy wykonać ocenę ryzyka.
Środki ochrony BHP – jak dobrać?
To, jakie wyposażenie ochronne powinno zostać zastosowane na danym stanowisku, mówi Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. Aby mieć pewność, że ochrona zdrowia w miejscu pracy będzie wystarczająca, warto zapoznać się z przepisami. Niezbędna wiedza ułatwi zdefiniowanie zagrożeń na stanowisku pracy i pozwoli przedsięwziąć odpowiednie kroki. Za niedopilnowanie obowiązku wyposażenia pracowników w podstawowe środki ochrony indywidualnej, pracodawcy grożą surowe kary. Pracownik zaś jest zobowiązany do używania tychże środków zgodnie z przeznaczeniem.
Środki ochrony indywidualnej pracownika – jak o nie dbać?
Odzież ochronna wykonana jest z materiałów, które zapewniają jej trwałość. Jeśli jednak chcesz przedłużyć żywotność elementów ubioru i akcesoriów, musisz odpowiednio o nie dbać. Czyste, schludne i skuteczne ubranie ochronne nie tylko zabezpiecza ciało, ale też dba o wizerunek firmy. • Inwestuj w środki ochrony indywidualnej wysokiej jakości – pokusa, by stosować tanie zamienniki, jest duża, jednak w dłuższej perspektywie, to właśnie wysokiej klasy produkt okaże się bardziej oszczędny i tańszy w eksploatacji. • Prawidłowo pierz odzież – postępuj ściśle z zaleceniami producenta. Środki ochrony indywidualnej często są wykonane z materiałów wymagających szczególnej pielęgnacji. Pielęgnacja nieuwzględniająca sugestii producenta lub zbyt częste pranie z niewłaściwym detergentem może uszkodzić odzież. • Kontroluj stan techniczny ŚOI – uszkodzone środki ochrony indywidualnej należy ocenić zgodnie z instrukcją producenta i procedurami obowiązującymi u pracodawcy. Naprawy są dopuszczalne tylko wtedy, gdy przewiduje je producent i nie powodują utraty właściwości ochronnych. Sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości, takiego jak szelki, linki, amortyzatory, urządzenia samohamowne czy łączniki, nie należy samodzielnie naprawiać. Uszkodzone elementy powinny zostać wycofane z użytkowania i przekazane do oceny osobie kompetentnej, serwisowi lub producentowi. • Odpowiednio przechowuj – środki ochrony indywidualnej przechowuj w chłodnym, suchym miejscu z dala od światła słonecznego.
